Η Bυζαντινή Καστοριά (No1)

20 Ιούνιος 2009.

byzantines_ekklhsies_article_1

Δεν είναι λίγοι αυτοί που έχουν χαρακτηρίσει την πόλη της Καστοριάς, υπαίθριο βυζαντινό μουσείο. Ο λόγος είναι οι πολλές βυζαντινές εκκλησίες που βρίσκονται διάσπαρτες στις γειτονιές της και αποτυπώνουν σε μεγάλο βαθμό, την ιστορία της βυζαντινής τέχνης και αρχιτεκτονικής, από τον 9ο μέχρι και τον 14ο αιώνα. Υπάρχει όμως κάποιος που να γνωρίζει με σιγουριά, πόσες τελικά είναι; Άλλοι λένε ότι είναι 70, άλλοι 72 ή 75 και υπάρχουν κι αυτοί που λένε ότι φτάνουν τις 80...

Έχουμε ήδη ξεκινήσει μία "εξόρμηση", πολύ διαφορετική από τις συνηθισμένες, η οποία περιλαμβάνει την καταμέτρηση και καταγραφή των μνημείων της βυζαντινής αυτής εποχής, που στολίζουν την αρχόντισσα της Μακεδονίας για χίλια και πλέον έτη. Η παρουσίασή τους θα γίνει σταδιακά μέσα από την σελίδα μας, με μία σειρά άρθρων που θα αναρτώνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς το υλικό το οποίο πρέπει να συλλέξουμε και να παρουσιάσουμε είναι πολύ μεγάλο. Αρχικά θα γνωρίσουμε τις εκκλησίες μέσα από φωτογραφίες, κι αργότερα, κάθε φορά που θα μαθαίνουμε κάτι σημαντικό για κάποιο από αυτά τα μνημεία, θα το προσθέτουμε στο υπάρχον άρθρο, το οποίο και θα ενημερώνεται.

1 2 3 4

Πολλές από αυτές τις εκκλησιές, στέκουν περήφανες μέσα στους δρόμους και τις ανηφοριές της πόλης και κάποιες άλλες, τραυματισμένες απο τη φθορά του χρόνου και τη δική μας αδιαφορία, "δίνουν μάχη" για να κρατηθούν ζωντανές. Ο στόχος μας είναι να γνωρίσουμε όσες έχουν καταφέρει και παραμένουν όρθιες στις μέρες μας, για να μας θυμίζουν το βυζαντινό παρελθόν της Καστοριάς, άλλες αγέρωχες μέσα σε πλατείες, άλλες κρυμένες στα στενά σοκάκια της πόλης, κάποιες να πνίγονται ανάμεσα σε πολυώροφες πολυκατοικίες κι άλλες να συνυπάρχουν αρμονικά με τα αναπαλαιωμένα αρχοντικά που κι αυτά με τη σειρά τους θυμίζουν μια Καστοριά αλλοτινή, όμορφη, μακρινή, μα καθόλου ξεχασμένη.

5 6 7 8

Στο αριστερά κάτω μέρος κάθε εικόνας που υπάρχει στο άρθρο, αναγράφεται ο αριθμός που θα δίνουμε σε κάθε εκκλησία με την ονομασία της. Η εικονική μας περιήγηση και αρίθμηση, ξεκινάει λοιπόν σήμερα, με την εκκλησία της Παναγίας της Κουμπελίδικης, το σύμβολο της πόλης της Καστοριάς, να έχει πάρει τον αριθμό 1 και ακολουθούν οι υπόλοιπες*. Σε αυτό, το πρώτο άρθρο του αφιερώματος, παρουσιάζουμε οπτικά άλλες επτά εκκλησίες, οι οποίες βρίσκονται γύρω από την Κουμπελίδικη. Στα επόμενα άρθρα, η αρίθμηση των εκκλησιών, θα συνεχιστεί κατά αύξουσα σειρά, από τον τελευταίο αριθμό του τελευταίου άρθρου. Μελλοντικά ίσως αλλάξει η μορφή των άρθρων, με την προσθήκη περισσοτέρων της μίας φωτογραφίας για κάθε εκκλησία αλλά και την εισαγωγή στοιχείων για κάποιες που έχουν παίξει ξεχωριστό ρόλο στην ιστορία της περιοχής.

byzantines_ekklhsies_article_1_1 byzantines_ekklhsies_article_1_2 byzantines_ekklhsies_article_1_3

Τα άρθρα θα συνοδεύονται από χάρτες πάνω στους οποίους θα είναι τοποθετημένοι οι αριθμοί που αντιστοιχούν στις εκκλησίες, στις ακριβείς θέσεις στις οποίες βρίσκονται, για τον ευκολότερο εντοπισμό τους. Ο καλύτερος τρόπος για την χαρτογραφική απεικόνιση, θα ήταν, οι αριθμοί να τοποθετούνται πάνω σε κάποιον χάρτη που θα εμφάνιζε ολόκληρη την πόλη της Καστοριάς, με τις ονομασίες των δρόμων, τις πλατείες και τα χαρακτηριστικά κτίρια, για να έχουμε εποπτικότερη εικόνα της τοποθεσίας κάθε μνημείου. Αυτό όμως θα απαιτούσε τη σύνταξη ενός χάρτη αρκετά μεγάλης ανάλυσης που οι διαστάσεις του, προκειμένου να είναι ευανάγνωστος, θα ξεπερνούσαν αυτές της μέσης οθόνης ενός υπολογιστή και θα γινόταν μάλλον δύσχρηστος. Όταν (και άμα) φτάσουμε κάποια στιγμή να πούμε ότι ολοκληρώθηκαν τα άρθρα με τις βυζαντινές εκκλησίες της Καστοριάς, ίσως τον παραπάνω περιγραφόμενο χάρτη να τον φτιάξουμε τότε. Προς το παρόν θα περιοριστούμε σε χάρτες, που θα δείχνουν τις μεγάλες γειτονιές της πόλης, στις οποίες βρίσκονται οι εκκλησίες, με κάποια επιπλέον στοιχεία για τον καλύτερο προσανατολισμό μας.

kastoria_xartis ekklhsies_xartis_1

Κλείνοντας αυτό το πρώτο άρθρο της σειράς του αφιερώματος, να αναφέρουμε ότι εδώ και αρκετά χρόνια, δραστηριοποίεται στην πόλη της Καστοριάς το ίδρυμα "Παναγία η Καστριώτισσα", με στόχο την ανάδειξη αυτών των μνημείων. Ένα ίδρυμα που χρειάζεται τη στήριξη όλων μας, στο πολύ σημαντικό έργο που έχει αναλάβει, να προβάλει τις βυζαντινές εκκλησίες. Μόλις βρούμε χρόνο, θα προσπαθήσουμε να έρθουμε σε επαφή με τους ανθρώπους του ιδρύματος αλλά θα "εξορμήσουμε" και στο Βυζαντινό Μουσείο, προκειμένου να μάθουμε περισσότερα πράγματα, για τα στολίδια της πόλης μας, την αρχιτεκτονική και την ιστορία τους. Αν κάποτε καταφέρουμε να συλλέξουμε πληροφορίες, για όσο το δυνατόν περισσότερες από τις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησιές της Καστοριάς, αυτό θα είναι κάτι που θα μας ικανοποιήσει ιδιαίτερα, καθώς το εγχείρημα της καταγραφής των μοναδικών αυτών μνημείων και η παρουσίασή τους στο διαδίκτυο, μέσα από την ιστοσελίδα της Cyberότσαρκας, θεωρούμε ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο και θα πάρει αρκετούς μήνες μέχρι να φτάσει σε κάποιο τέλος...

 

* 1. Παναγία Κουμπελίδικη

2. Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος

3. Άγιος Νικόλαος Καραβιδάς

4. Ταξιάρχης Γυμνασίου

5. Άγιος Δημήτριος Οικονόμος

6. Αγία Παρασκευή Οικονόμου

7. Άγιοι Ανάργυροι Γυμνασίου

8. Αγίων Νικολάου και Χαράλαμπου